เสวนาวิชาการ “แนวทางการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะในประเทศไทย” ทางออกคุณภาพ คุ้มค่า และยั่งยืน

          เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2568 สาขาวิชาเอเชียศึกษา คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร จัดโครงการเสวนาวิชาการเรื่อง “แนวทางการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะในประเทศไทย” เพื่อร่วมกันมองภาพรวมและหาแนวทางปฏิบัติในการยกระดับระบบคมนาคมของประเทศ ท่ามกลางบริบทการขยายตัวของเมืองที่ทำให้ประชาชนพึ่งพาการเดินทางสาธารณะมากขึ้น ขณะเดียวกันระบบที่มีอยู่ยังเผชิญปัญหาหลายมิติ ทั้งประสิทธิภาพ การครอบคลุมพื้นที่ โครงสร้างการบริหารจัดการ ความปลอดภัย และภาระค่าบริการ

          เวทีได้เริ่มจากการวิเคราะห์ต้นตอของปัญหา ตั้งแต่ความซ้ำซ้อนของหน่วยงานและกฎระเบียบ การเชื่อมต่อระหว่างโหมดการเดินทางที่สะดุด การบริหารตารางเวลาและความน่าเชื่อถือของการให้บริการ ไปจนถึงมาตรฐานความปลอดภัยและความโปร่งใสด้านราคา ผู้ร่วมเสวนาชี้ว่าความท้าทายเหล่านี้สัมพันธ์กับรูปแบบการเติบโตของเมือง การใช้ที่ดิน และการออกแบบโครงสร้างพื้นฐานที่ยังไม่เอื้อต่อผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง

          ข้อเสนอเชิงแนวทางที่ถูกหยิบยกอย่างกว้างขวาง ได้แก่ การบูรณาการระบบหลายโหมดให้เชื่อมต่อไร้รอยต่อ พร้อมเสริมบริการเฟิร์สต์–ลาสต์ไมล์ เช่น รถรับส่งและทางเดิน-ทางจักรยานที่ปลอดภัย การพัฒนาพื้นที่โดยรอบจุดขนส่งมวลชน (TOD) เพื่อเพิ่มความหนาแน่นการใช้บริการ การจัดทำระบบตั๋วร่วมและโครงสร้างค่าโดยสารที่เป็นธรรม โปร่งใส และคาดการณ์ได้ ควบคู่การยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยทั้งตัวรถ ทางและสถานี ตลอดจนการออกแบบเพื่อทุกคนเข้าถึงได้ (universal design) สำหรับผู้สูงอายุ เด็ก และผู้พิการ

          อีกด้านหนึ่ง เวทีเน้นการตัดสินใจเชิงข้อมูล โดยพัฒนาฐานข้อมูลเปิด การเก็บข้อมูลการเดินทางแบบเรียลไทม์ และตัวชี้วัดคุณภาพบริการ (ความถี่ ความตรงเวลา ความหนาแน่นผู้โดยสาร ความพึงพอใจ) เพื่อใช้กำกับดูแลและปรับปรุงบริการอย่างต่อเนื่อง พร้อมกันนี้มีการเสนอให้ปรับบทบาทและกลไกกำกับดูแล ลดความซ้ำซ้อนของหน่วยงาน ส่งเสริมความร่วมมือรัฐ–เอกชนที่มีความรับผิดรับชอบ และเปิดพื้นที่ให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมตั้งแต่การออกแบบจนถึงการติดตามผล

          ประเด็นความเป็นธรรมทางสังคมและสิ่งแวดล้อมถูกย้ำอย่างชัดเจน เช่น มาตรการช่วยเหลือค่าโดยสารกลุ่มเปราะบาง บัตรโดยสารรายเดือนสำหรับผู้ใช้ประจำ และการผลักดันยานพาหนะพลังงานสะอาดเพื่อลดมลพิษและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งหมดนี้มุ่งสร้างระบบที่ทั้งคุ้มค่า ปลอดภัย เป็นธรรม และสนับสนุนคุณภาพชีวิตเมืองในระยะยาว

          โดยสรุป เสวนาครั้งนี้ทำหน้าที่เป็นเวทีระดมมุมมองจากผู้เกี่ยวข้องหลากหลายฝ่าย เพื่อสังเคราะห์ภาพปัญหาและทางออกเชิงนโยบาย–ปฏิบัติการอย่างเป็นระบบ องค์ความรู้และข้อเสนอที่ได้จะช่วยหนุนการสื่อสารสาธารณะและความร่วมมือข้ามภาคส่วน นำไปสู่การพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะของไทยที่มีคุณภาพ ครอบคลุม ยั่งยืน และตอบโจทย์ประชาชนอย่างแท้จริง